Doğa sporlarında, özellikle dağcılıkta kullanılan malzemeler, hayati öneme sahip ve Türkiye şartlarında pahalı olduğundan; doğru malzeme seçimi son derece önemlidir. Sporcuları, yaptıkları faaliyetten zevk almak/sorun yaşamak skalası arasında acımasızca yerleştirir. Söz konusu bu makalede malzeme seçiminde matematiksel bir yaklaşım sunulacaktır.
Öncelikle teori ortaya koyulacak, sonrasında ise örneklendirme ile akılda kalması sağlanacaktır.
Teori:
- Almak istediğiniz malzemenin markalarını/modelleri (ürün başlığı) sıralayın. [ID]
- Sizin için önemli kriterleri belirleyin.
- Kriterlere, önem sırasına göre 1’den 10’a kadar puan (1: az önemli/ kötü, 10: çok önemli/iyi) verin. Veya kriteri oluşturan sayılardan küçük olanını büyüğe bölüp, sonuç puanını, vasat ürünün vasat kriterine, diğer ürüne ise 1.0 puan verin. [C]
- Herbir kritere etkileyici faktör puanı (0.0’dan 1.0’a kadar) verin. [IF]
- Herbir ürün başlığı için kriter puanını etkileyici faktör ile çarpın. [S]=[C]x[IF]
- Marka/model başlığında çıkan puanları toplayın. [T]=[S1]+[S2]+[S3]+…
- Etkileyici faktör [IF] puanlarını toplayın. Toplam[IF]=[IF1]+[IF2]+[IF3]+…
- Her ürün için [T]/Toplam[IF] oranını bulun.
- En yüksek puanı alan ürün sizin için en ideal ürün demektir.
Örnek Kriterler:
Fiyat
Ağırlık
Dayanıklılık
Kullanım süresi
Kullanıcılardan gelen geri besleme değerlendirmeleri
Rahatlık
Kullanılabilirlik
Örnek:
Petzl Myo XP ile Mammut TX1 kafa lambaları arasında bir seçim yapılacak olsun.
Bu ürünlerin özelliklerini sıralayıp puan verelim:
Kriterler ve etkileyici faktör puanları
Fiyat (1.0)
Ağırlık (0.8)
Su geçirmezlik (0.5)
Maks. aydınlatma mesafesi (0.9)
Maks. aydınlatma alanı (0.5)
Katalog pil dayanımı (0.5)
Kafa ayarlanabilirliği (0.3)
Kazara açılma koruması (0.5)
Kullanıcı tavsiyesi (0.8)
Bu kriterleri herbir ürün için puanlayarak tablo haline getirelim.
Ürün 1: Petzl Myo XP
Ürün 2: Mammut TX1
Kriter - [IF] – Ürün1 – Ürün2
1. Fiyat : 1.0 - 68€ - 88€
2. Ağırlık : 0.8 - 175g -150g
3. Su geçirmezlik : 0.5 - IPX7 - IPX7
4. Maks. aydınlatma mesafesi : 0.9 - 45m - 105m
5. Aydınlatma mesafesi : 0.5 - 35m - 14m
6. Katalog pil dayanımı : 0.5 - 70 sa -145 sa
7. Kafa ayarlanabilirliği : 0.3 - var - var
8. Kazara açılma koruması : 0.5 - var - var
9. Kullanıcı tavsiyesi : 0.8 - 4 - 5
Petzl Myo XP
S1 = 1*1.0 = 1.0
S2 = 0.8*0.86 = 0.688
S3 = 0.5*1=0.5
S4 = 0.9*0.43 = 0.387
S5 = 0.5*1 = 0.5
S6 = 0.5*0.48 = 0.24
S7 = 0.3*1 = 0.3
S8 = 0.5*1 = 0.5
S9 = 0.8*0.8 = 0.64
T1 = S1+ S2+ S3+ S4+ S5+ S6+ S7+ S8+ S9
T1 = 1.0+ 0.688+ 0.5+ 0.387+ 0.5+ 0.24+ 0.3+ 0.5+ 0.64
T1 = 4.755
Toplam[IF] = [IF1] + [IF2] + [IF3] + …
Toplam[IF] = 1.0+ 0.8+ 0.5+ 0.9+ 0.5+ 0.5+ 0.3+ 0.5+ 0.8
Toplam[IF] = 5.8
T1/Toplam[IF] = 0.819
Mammut TX1
S1 = 1*0.77 = 0.77
S2 = 0.8*1.0 = 0.8
S3 = 0.5*1 = 0.5
S4 = 0.9*1 = 0.9
S5 = 0.5*0.4 = 0.2
S6 = 0.5*1 = 0.5
S7 = 0.3*1 = 0.3
S8 = 0.5*1 = 0.5
S9 = 0.8*1 = 0.8
T2 = 5.27
T2/Toplam[IF] = 0.907
Sonuç olarak Petzl Myo XP %82; Mammut TX1 %91 oranında kriterlerinizi karşılamaktadır. Bu örneğe göre Mammut TX1 iyi bir seçim olacaktır.
Saygı ve sevgilerimle.
